Kilkaset metrów od pszczyńskiego rynku, w cieniu stuletniich drzew zabytkowego parku, można stanąć twarzą w twarz z królem polskich lasów. Pokazowa Zagroda Żubrów to miejsce, gdzie największy ssak Europy żyje w warunkach zbliżonych do naturalnych, a zwiedzający mają szansę obserwować te potężne zwierzęta z bezpiecznej odległości. To nie tylko atrakcja dla rodzin z dziećmi, ale też fragment historii, która uratowała żubry przed całkowitym wyginięciem.
Zagroda powstała w 2008 roku na niemal 10 hektarach parkowego terenu zwanego Zwierzyńcem. Od tamtej pory stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na mapie Pszczyny.
- obserwacja żubrów w naturalnym środowisku
- edukacyjne wystawy o faunie i florze
- piękne tereny parkowe do spacerów
- karmienie żubrów w określonych godzinach
- dostępność dla osób niepełnosprawnych
Żubry w Pszczynie – historia, która uratowała gatunek
Związek Pszczyny z żubrami sięga jesieni 1865 roku. Wtedy to książę Jan Henryk XI Hochberg wymienił z carem Aleksandrem II dwadzieścia jeleni na cztery żubry z Puszczy Białowieskiej. Zwierzęta przyjechały koleją do Murcek pod Katowicami, skąd trafiły do pszczyńskich lasów. Mało kto wtedy przypuszczał, jak ważna okaże się ta decyzja.
Po pierwszej wojnie światowej, gdy żubry w Puszczy Białowieskiej zostały wytępione, to właśnie pszczyńskie stado pozwoliło odbudować populację. Hodowla w Pszczynie stała się najstarszą hodowlą żubrów na świecie – funkcjonuje nieprzerwanie od ponad 150 lat. Dzisiejsza Pokazowa Zagroda kontynuuje tę tradycję, a linia pszczyńska nadal odgrywa istotną rolę w programach ochrony gatunku.
Żubr europejski to największy ssak lądowy kontynentu – dorosły samiec może ważyć nawet 900 kilogramów. Dziennie zjada od 40 do 60 kg roślin, traw, kory i pędów.
Co można zobaczyć w Zagrodzie Żubrów
Główną atrakcją są oczywiście żubry, ale to nie jedyne zwierzęta mieszkające na terenie zagrody. System wybiegów prowadzi przez parkowe starodrzewie i pozwala spotkać jelenie szlachetne, daniele, sarny, muflony, a nawet lisa rudego – jeśli ktoś ma szczęście. Na terenie żyją też osły, kozy domowe oraz kolorowe ptactwo: pawie indyjskie, bażanty złociste i srebrzyste, gęsi łabędzionose.
Najlepszy widok na żubry rozpościera się z przestronnego pomostu widokowego, który jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych – można dojechać tam windą. Z tarasu dobrze widać codzienne rytuały zwierząt, ich interakcje i zachowania. Warto zaplanować wizytę tak, żeby trafić na karmienie – wtedy żubry podchodzą najbliżej i można je dokładnie obserwować.
Karmienie odbywa się cztery razy dziennie w zależności od pory roku. Od kwietnia do października o 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00. W miesiącach zimowych – od listopada do marca – godziny są przesunięte: 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00.
Budynek edukacyjny i ścieżka przyrodnicza
Na terenie zagrody znajduje się budynek muzealno-edukacyjny z ekspozycjami przedstawiającymi faunę i florę polskich lasów oraz gór. Można tu poznać las jako ekosystem i dowiedzieć się więcej o życiu żubrów. Jest też regionalna Izba Gajowego pokazująca tradycje leśnictwa na ziemi pszczyńskiej.
W małej sali kinowej na 42 miejsca wyświetlany jest film 3D opowiadający historię sprowadzenia żubrów do Pszczyny w 1865 roku. Seans trwa kilkanaście minut i w przystępny sposób przybliża dzieje hodowli. Sala może służyć też jako miejsce na szkolenia czy spotkania.
Przez teren zagrody prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami informacyjnymi. To dobry sposób na poznanie zwyczajów poszczególnych gatunków i zrozumienie, dlaczego ochrona żubrów jest tak ważna. Całe miejsce jest zadbane, z ławkami do odpoczynku i zacienionymi alejkami – w upalne dni to spory atut.
Dla kogo jest Pokazowa Zagroda Żubrów
To miejsce sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi. Dzieci zwykle są zachwycone widokiem tak dużych zwierząt, a różnorodność gatunków sprawia, że przez dłuższy czas nie nudzą się. Spacer po zagrodzie to też okazja do nauki – tablice edukacyjne podają informacje w przystępnej formie.
Miłośnicy przyrody i fotografii znajdą tu wiele okazji do obserwacji i zdjęć, zwłaszcza podczas karmienia. Osoby zainteresowane historią regionu docenią kontekst związany z księciem Hochbergiem i ratowaniem gatunku przed wyginięciem.
Zagroda jest dostępna dla osób niepełnosprawnych – zarówno pomost widokowy, jak i budynek edukacyjny mają odpowiednie udogodnienia. Teren jest stosunkowo płaski, choć miejscami brukowany.
W 2020 roku żubr zmienił status w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych z „narażonego na wyginięcie” na „bliski zagrożeniu” – to efekt wieloletnich działań hodowlanych i ochronnych.
Połączenie z innymi atrakcjami Pszczyny
Zagroda Żubrów leży na terenie rozległego Parku Pszczyńskiego, więc wizytę można połączyć ze spacerem po parkowych alejach. W odległości około 25 minut piechotą znajduje się Zagroda Wsi Pszczyńskiej – skansen pokazujący tradycyjną architekturę regionu. Dostępny jest bilet wspólny obejmujący wejście do obu obiektów.
Samo centrum Pszczyny z zamkiem, rynkiem i zabytkowymi kamienicami jest oddalone o kilkaset metrów. Można więc zaplanować całodniową wycieczkę: rano zwiedzanie zamku i rynku, potem spacer przez park do zagrody żubrów, a na koniec relaks w jednej z restauracji w okolicy.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 25 zł
- Bilet ulgowy: 20 zł (dzieci i młodzież 4-16 lat, emeryci, renciści)
- Bilet rodzinny: 74 zł (rodzice z maksymalnie 3 dzieci w wieku 4-16 lat)
- Film 3D: 4 zł
- Bilet wspólny (Zagroda Żubrów + Skansen): normalny 14 zł, ulgowy 10 zł
Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie. Przy kasie można kupić drobne pamiątki i wodę mineralną.
Godziny otwarcia (zagroda czynna cały rok):
- Kwiecień – sierpień: 9:00-19:00
- Marzec i wrzesień: 9:00-18:00
- Luty i październik: 9:00-17:00
- Listopad, grudzień, styczeń: 9:00-16:00
Dojazd i parking: Zagroda znajduje się przy ul. Żorskiej 5 w Pszczynie. Najbliższy parking miejski jest oddalony o około 200 metrów – do zagrody prowadzi brukowana aleja przez park. Parking jest płatny (parkomat lub aplikacja) w weekendy i święta przez cały rok oraz od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-22:00 w sezonie letnim (maj-wrzesień). Parametry GPS parkingu: 49.979887, 18.934072.
Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzenie zagrody warto przeznaczyć 1,5-2 godziny. Jeśli ktoś chce obejrzeć film 3D i dokładnie przeczytać wszystkie tablice edukacyjne, może to zająć nawet 2,5 godziny. Z małymi dziećmi, które lubią dłużej obserwować zwierzęta, warto dodać dodatkowy czas.
W pobliżu zagrody działa restauracja. Na terenie obiektu można płacić kartą, obsługa posługuje się językiem angielskim. Przy zagrodzie jest miejsce na rowery.
Kontakt: telefon 32 447 05 03, strona internetowa zubry.pszczyna.pl